CYBER
VANGUARD
Matenek. Seguru. Online.
Ita-nia telemovel no laptop mak parte boot iha ita-nia moris — klase, servisu, selu no ko'alia ho kolega. Passu sira-ne'e hadia seguransa no privasidade la'o lalais.
OBJETIVU MISAUN
Phishing, ema halo hanesan kolega, oferta la loos, sextortion no isku prémiu.
Password forte, passkeys/2FA, kódigu rekuperasaun, tranka dispozitivu.
Hadrek setting sosiál, limita lokasaun no labele fahe buat barak liu.
MOVIMENTU ESENSIAL 9
Uza password úniku
Uza password diferente ba kada konta. Liga 2FA no uza app, passkey, ka biometria se bele.
Prepara rekuperasaun agora
Tau backup code no email segundu. Se ita lakon asesu, rekuperasaun mak importante.
Haree privasidade sosiál
Limita sé maka bele haree post, story, lista kolega no numeru telefone.
Hanoin molok posta
Keta fahe lokasaun atual, oráriu eskola, detallu ID ka planu viajen.
Kuidadu ho DM urgente
Deskonfia mensajen ne'ebé husu osan, oferta di'ak liu, ka presaun emosionál.
Verifika molok klik
Haree remetente, verifika link, no kontaktu ema ida-ne'e liu husi dalan seluk se presiza.
Matenek iha Wi-Fi públiku
Uza hotspot se bele. Evita login ba konta importante iha rede públiku.
Mantén dispozitivu atualizadu
Atualiza telemovel, app no browser. Hamoos app sira ne'ebé ita la uza.
Dúvida média ne'ebé AI halo
Haree vídeo, imajen, no voz sira ba detallu estranho, urjénsia falsu, no konta foun ka suspeitu sira.
PARA — HANOÍN — CHEKA
Taka kada etapa atu konfirma katak ita kompriende.
Para bainhira simu mensajen surpreza, prezente ka pedidu urgente. La presiza responde kedas.
Saida mak sira husu — osan, kódigu, foto, password? Bele impostór ka lae?
Verifika liu husi kanál seluk. Haree URL. Buka se ema seluk relata fraude hanesan.
DETEKSAUN DEEPFAKE
- Piska matan la natural, naroman estrañu ka objetu ne'ebé muda iha frame sira.
- Boca no lian la hanesan ka lian hanesan robô la tuir emosaun.
- Mensajen kria urjénsia, tauk ka elojia atu halo ita atua lalais.
- Konta foun, seidauk verifika ka la iha kolega komun.
TAKA KONTA SIRA
HAREE PRIVASIDADE
PROTOKOLU Wi-Fi PÚBLIKU
SE BUA LA'O SALA
- 01Screenshot buat hotu. Rai evidénsia antes sira desaparece.
- 02Troka kedas password sira. Taka sesaun suspetu. Ativa 2FA.
- 03Relata no blokeia konta iha app.
- 04Fó-hatene ba adultu konfiadu, mentor ka IT suporte iha ita-nia instituisaun.
- 05Se ema ameasa ita, inklui sextortion, para hatán. Buka ajuda. Rai evidénsia.
FONTE INTELIJÉNSIA
Formasaun gratuita no aprendizajen kle'an ba operadór sério.
// Orientasaun original hosi Lafaek. Link esterna ida ne'e ba aprendizajen liután se presiza.